Simonida – devojčica sa freske, petogodišnja nevesta i srpska kraljica
Imala je samo pet godina kada je postala zalog za mir između dve moćne države. Simonida, vizantijska princeza i srpska kraljica, ušla je u istoriju kao jedna od najtužnijih figura srednjeg veka i simbol žrtve dinastičke politike, uništenog detinjstva i neuništive lepote.
Rođena oko 1294. godine u Konstantinopolju, Simonida je bila ćerka vizantijskog cara Andronika II Paleologa i carice Irine od Monferata. Ime je dobila po neobičnom vizantijskom običaju. Tokom porođaja palile su se sveće pred ikonama apostola, a ona je nazvana po Sv. Petru (biblijski Simon), pred čijom je ikonom sveća poslednja dogorela. Legenda kaže da 40 godina nakon njenog rođenja u Vizantiji niko nije smeo da devojčicama daje to ime.
Venčanje koje je šokiralo svet
Krajem 13. veka srpski kralj Milutin (vladao 1282–1321) agresivno je širio teritorije u Makedoniji, osvajajući Skoplje, Prilep, Štip i druge vizantijske oblasti.
U srednjem veku brakovi među vladarskim porodicama bili su jedno od najvažnijih diplomatskih oružja. Ćerke careva i kraljeva često nisu imale pravo da biraju svoju sudbinu.
Poraženi Andronik II ponudio je dinastički brak da bi obezbedio mir. Prvo je nudio svoju sestru Evdokiju, koja je odbila, pa je preostala samo petogodišnja Simonida.
Venčanje je održano u Solunu, pred Uskrs, 1299. godine. Milutin je tada imao 46 godina, bio je već više puta ženjen i imao odraslu decu. Brak je izazvao snažno protivljenje u crkvenim krugovima i Vizantije i Srbije zbog ogromne razlike u godinama i Milutinovih prethodnih brakova. Morao je da poništi prethodni brak sa Anom Terter, razbaštini sina Stefana (budućeg Dečanskog) i izruči bivšu suprugu Vizantiji.
Kao miraz, Vizantija je priznala da Srbija vlada osvojenim teritorijama severno od linije Ohrid–Prilep–Štip. Milutin je spasao obraz Vizantiji – teritorije je dobio kao zet, a ne kao osvajač i zaustavio je rat. Simonida je postala živi štit između dve moćne države i sa velikom vizantijskom svitom stigla u Srbiju u aprilu 1299.
Devojčica iz zlatnog kaveza
Odrasla je na dvoru, verovatno u Paunima na Kosovu (današnji potez između Kosova Polja i Gračanice). Donela je na srpski dvor vizantijski stil, raskoš, umetnike, sveštenike i administrativne običaje, titule, bogatiju umetnost i protokol. Njena lepota postala je legendarna.
Brak je bio traumatičan. Devojčicu iz zlatnog kaveza udali su za 46-godišnjeg tiranina. Vizantijski hroničari (Nićifor Grigor i Georgije Pahimer) navode da Milutin nije sačekao njeno sazrevanje, što je dovelo do oštećenja materice i Simonida nije mogla da ima dece. Živela je raskošno, ali usamljeno, interesovala se za teologiju i želju za monaškim životom. Ipak, bila je uz Milutina do njegove smrti 19. oktobra 1321. godine i imala uticaj. Pomirila ga je sa bratom Dragutinom.
Pokušaj bekstva i prvo monašenje
Godine 1317, nakon smrti majke Irine, Simonida je otišla u Konstantinopolj na sahranu. Odlučila je da se ne vrati. Zamonašila se. Milutin je zapretio ratom. Simonidin polubrat, despot Konstantin Paleolog, nasilno joj je skinuo monašku odoru i vratio je u Srbiju. Imala je oko 23 godine.
Kada su pobunjenici Milutinu odsekli glavu, 1321. godine, Simonida je pobegla u Konstantinopolj. Zamonašila se u manastiru Svetog Andreja u Krisei (Hriseji). Poslednji put se pominje 1336. godine, a umrla je posle 1345, verovatno u Konstantinopolju.
Milutinovo doba obeleženo je procvatom umetnosti: Gračanica, Bogorodica Ljeviška, Hilandar… Ona je simbol srpsko-vizantijskih veza na vrhuncu.
Freska u Gračanici i Asteroid 1675
Fresku u manastiru Gračanica istoričari umetnosti smatraju jednim od najlepših ženskih portreta evropskog srednjeg veka koji je inspirisao umetnike. Tokom osmanske vladavine oštećene su joj oči, motiv po kojem je Milan Rakić napisao čuvenu poemu “Simonida”. Stihovi o „iskopanim očima“ postali su simbol stradanja pod tuđinskom vlašću, ali i neuništive duhovne lepote. Milutin Bojić je napisao dramu Kraljeva jesen. Asteroid 1675, Simonida, nosi njeno ime.
Njen život bio je tiho, dostojanstveno stradanje i cena kojom je plaćena krhka stabilnost Balkana na prekretnici vekova. Od prerano prekinutog detinjstva, preko braka koji je bio više politička tamnica nego porodično ognjište, do bekstva u monašku tišinu, njena sudbina surovo podseća na cenu političkih brakova u srednjem veku u vreme kada su deca vladara bila moneta za mir.
BONUS VIDEO:
Još uvek nema komentara.