“Ilija Garašanin – simbol moderne Srbije” – nova knjiga Siniše Ljepojevića

Pre skoro dva veka politička scena u Srbiji je neverovatno podsećala na današnju. U haotičnom političkom ambijentu, rastrzana između Rusije i Zapada, sa skupštinom koja je bila “pomodna parada”, stvaranje haosa i manipulisanje narodom je bio uobičajeni način vladanja. U to vreme jedan od najpopularnijih ljudi u Srbiji pokušavao je da uvede red, donosi zakone i uspostavlja pravni sistem. Ilija Garašanin – čovek koji je sređivao zemlju dok je tumarala po političkoj vetrometini i gušila se u narodnim bunama, dvorskim spletkama i dinastičkim borbama. 

Nova knjiga Siniše Ljepojevića “Ilija Garašanin – simbol moderne Srbije” podseća na jednog od najznačajnijih državnika u istoriji Srbije, nepravedno zanemarivanog i zaboravljenog. 

Garašanin je tri decenije bio stub zemlje koja se budila iz šestovekovnog ropstva i gradio državni sistem po zapadnim pravilima i sa turskim navikama. 

lija Garašanin (1812–1874) nije bio samo autor čuvenog Načertanija iz 1844. godine, već čovek koji je skoro tri decenije, iz samog vrha vlasti, gradio institucije moderne Srbije.

Siniša Ljepojević ističe da se o Garašaninu, uprkos njegovom ogromnom uticaju, decenijama nije pisalo srazmerno njegovom značaju. Knjiga ga prikazuje i kao političara koji je stvarao državnu administraciju, policiju i birokratski aparat, i kao neobičnog čoveka. Detalj da je Garašanin jedini predsednik vlade Srbije koji je otišao u penziju sa velikim dugovima i bio prinuđen da proda očevu imovinu kako bi ih izmirio, autor koristi da podvuče njegovu nekoristoljubivost i predanost državi, što je retkost u svim istorijskim periodima . Ilija Garašanin je bio moćan i popularan, uticao je na smene dinastija, bio je, kako navodi Ljepojević, prvi predstavnik duboke države u zemlji koja se dizala iz pepela.

Nije bio omiljen ni u Beču, ni u Petrogradu, ali su znali da je najpopularniji u srpskom i sposoban da uvodi red u haotični život tadašnje Srbije. Uveo je novinu da se sednice skupštine održavaju u zatvorenom prostoru, a ne , kao do tada, na ledinama. Slao je mlade na školovanje u inostranstvo, uveo zakon o policiji.  Njegov tajni dokument “Načetanije” (1844) decenijama je usmeravao spoljnu i nacionalnu politiku Kneževine Srbije. 

Garašanin se u knjizi pojavljuje kao tvorac moderne državne strukture Srbije u kritičnom periodu, još uvek nalazila u osmanskoj senci i prinuđena da balansira između velikih sila. Konzervativna unutrašnja politika i vizionarski spoljnopolitički pogledi, usmereni ka jačanju srpske državnosti i dugoročnoj viziji južnoslovenskog okupljanja pod srpskim vođstvom, prikazani su kao temelj na kojem je kasnije građena moderna Srbija.

Ljepojevićeva knjiga nije samo biografija Ilije Garašanina i nastojanje se on prikaže kao simbol odgovornog državništva. Knjiga je slika ondašnje Srbije, sa svim slabostima i posrtanjima, istraživački poduhvat koji je rasvetlio period u kojem su institucije građene od nule. 

ova knjiga podseća da su upravo ljudi poput Garašanina postavili temelje.

Knjiga Siniše Ljepojevića “Ilija Garašanin – simbol moderne Srbije”, u izdanju “Narodnog dela”, podseća na moćnog čoveka koji je postavljao temelje države Srbije.