Psi rata u službi Nemanjića: Ko su bili plaćenici u srednjovekovnoj Srbiji?
Kada je car Dušan Silni zabranio katoličke mise u državi, prišao mu je komandant najamničke garde i rekao:”Mi jesmo vaši vojnici pod zakletvom, ali vera je vera”. Dušan je popustio.
Bio je to vitez Palman Braht, plemić iz Štajerske. Razočaran što ga je voljena grofica odbila jer je imao urođeni deformitet usne, Braht je krenuo na hodočašće u Svetu zemlju. Zadesio se 1331. godine u Zeti, kada je Dušan podigao pobunu protiv svog oca, kralja Stefana Dečanskog.
Palman je stupio u Dušanovu službu i postao kapetan njegove garde, desna ruka i čovek od najvećeg poverenja. Sa svojim vitezovima pratio je Dušana Silnog kroz sve bitke.
Ko su bili najamnici u službi Nemanjića?
Srpski vladari iz dinastije Nemanjića, u nameri da izgrade imperiju i osiguraju presto, nisu žalili ni srebra ni zlata kako bi unajmili profesionalne „pse rata” iz svih delova Evrope i Azije.
Od surovih nemačkih oklopnika, preko zastrašujućih španskih ratnika, pa sve do azijskih konjanika građena je elitna oštrica srpskih vladara i njihova najpouzdanija zaštita.
Ko su bili i odakle su dolazili?
Najamničke trupe u srednjovekovnoj Srbiji bile su šarolik skup ratnika različitih kultura, jezika i stilova ratovanja.
-
Alemanska garda (Nemci i Austrijanci), teški oklopni konjanici iz Štajerske, Austrije i Nemačke. Bili su vlastela niskog ranga i profesionalni vitezovi, obučeni za direktne, razorne juriše. Najpoznatija je bila upravo ova garda.
-
Almogaveri (Španci i Aragonci), surovi katalonski gorštaci i laki pešadinci, poznati po neverovatnoj izdržljivosti, brzini i brutalnosti u borbi prsa u prsa.
-
Turkopuli (hristijanizovani Turci i Kumani) su činili laku konjicu sa Istoka, naoružanu lukovima i strelama, idealni za brze manevre, zasede i izviđanje.
Vladari koji su promenili srpsku vojsku
Sistematsko dovođenje plaćenika počinje sa ekspanzijom srpske države. Tri vladara su najviše promenila sliku srpske vojske.
1. Kralj Milutin (1282 – 1321)
Pionir najamništva je bio Kralj Milutin, koji je shvatio da se velike teritorije u Vizantiji ne mogu osvojiti samo sa sezonskom vojskom domaće vlastele. On uvodi stajaće najamničke odrede. Godine 1309. doveo je veliki odred od oko 1.500 katalonsko-turskih ratnika koji su doneli istočnjačko oružje (poput sablje) i nove tehnike mačevanja.
2. Stefan Dečanski (1321–1331)
Tradiciju je nastavio Stefan Dečanski. Suočen sa velikom opasnošću sa istoka, on je unajmio španske i aragonske plaćenike, kao i tešku konjicu sa Zapada, što se pokazalo kao ključni potez za opstanak kraljevine.
3. Car Dušan Silni (1331–1355)
Car Dušan Silni je unajmio elitnu nemačku gardu. Stvorio je Alemansku gardu, ličnu pratnju od 300 teško oklopljenih nemačkih vitezova. Dušan je verovao strancima jer oni nisu bili upleteni u unutrašnje intrige i sukobe srpske vlastele. Njihova lojalnost kupovala se zlatom, a ne zemljom. Najpoznatiji među njima je bio legendarni komadant Palman Braht. Legenda kaže da su “Palmanovi vitezovi” bili visoki po dva metra i respektabilna profesionalna vojska.
Presudna uloga plaćenika u bitkama i osvajanjima
Plaćenici su odigrali presudne uloge u trenucima kada se krojila sudbina Balkana. U bici kod Velbužda (1330.) Stefan Dečanski je i oko tri hiljade “keltskih” konjanika su razbili bugarske logore i ostvarili pobedu. Poseban doprinos toj pobedi je dao Dušan, sin Stefana Dečanskog, sa vojim nemačkim plaćenicima.
Godinu dana kasnije Dušan Silni je sa komandantom Palmanom Brahtom napao dvor svog oca u Nerodimlju, na Kosovu. I preuzeo vlast u Srbiji.
Dušan je uz pomoć nemačkih oklopnika proširio granice Srbije do Egejskog mora. U osvajačkim pohodima raspolagao je sa 20 hiljada vojnika i 4 hiljade profesionalnih konjanika.
Uslovi, plate i logistika: Koliko su zarađivali plaćenici?
Biti najamnik u Srbiji bio je izuzetno unosan, ali i strogo regulisan posao. Imali su redovne plate u gotovini (najčešće u mletačkim zlatnicima ili domaćim srebrnjacima). Sredstva su dolazila direktno iz vladareve kase, od poreza i bogatih prihoda iz rudnika Novo Brdo i Trepča.
Pored fiksne plate, ugovori su precizirali podelu plena nakon osvajanja gradova. Pokretna imovina, stoka i dragocenosti često su činili veći deo njihove zarade nego sama plata.
Vladar je bio dužan da im obezbedi logistiku, hranu za vojnike i konje, kao i opremu u slučaju dužih opsada. Angažovani su plaćenici i iz Mađarske, Italije, čak i Francuske i Švedske.
Nakon Dušanove smrti 1355. godine, carstvo je počelo da slabi, a komandant Palman Braht je prešao u službu Dušanove sestre Jelene u Dalmaciju.
BONUS VIDEO:
Još uvek nema komentara.