Ajatolah Hamnei (Ali Hoseini Hamnei), jedan od najuticajnijih i najdugovečnijih lidera modernog Bliskog istoka, ubijen je juče, posle više od tri i po decenije apsolutne vladavine Iranom. Rođen 19. aprila 1939. godine u Mašhadu, u religioznoj šiitskoj porodici, od detinjstva je bio posvećen islamskom obrazovanju. Studirao je u svetom gradu Komu, gde se pridružio pokretu ajatolaha Homeinija i postao aktivni protivnik šahovskog režima Mohameda Reze Pahlavija.
Tokom 1960-ih i 1970-ih više puta je hapšen i proterivan zbog političkog delovanja. Posle pobede Islamske revolucije 1979. godine Hamnei je brzo napredovao i postao je član Saveta za reviziju ustava. Godine 1981. izabran je za predsednika Irana, funkciju koju je obavljao do 1989. godine, uključujući period iransko-iračkog rata.
Nakon smrti Homeinija 1989. godine, Hamnei je izabran za vrhovnog vođu (rahbar) Islamske Republike Iran. Na verskom i državnom tronu ostao je više od 36 godina, do svoje smrti. Ubijen je u bombardovanju njegove rezidencije u Teheranu. Kao vrhovni vođa imao je apsolutnu vlast: kontrolisao je oružane snage, Revolucionarnu gardu, pravosuđe, medije i donosio ključne političke odluke. Bio je simbol tvrdolinijaškog, anti-zapadnog kursa – žestoki protivnik SAD i Izraela, podržavalac „Osovine otpora“ (Hezbolah, Hamas, Huti) i zagovornik nuklearnog programa. Postavljao je i smenjivao komandante vojske i Revolucionarne garde, kontrolisao je Savet čuvara – telo koje filtrira kandidate na izborima, stvorio je paralelni državni aparat ( hiljade zaposlenih) kojim je kontrolisao državu sa 95 miliona stanovnika. Hamnei je uticao da Iranska revolucionarna garda bude i vojna i ekonomska sila koja kontroliše izvoz nafte, građevinsku industriju, telekomunikacije i naoružava militantne grupe islamista u celom svetu, posebno u Africi i Aziji. Sjedinjene države je nazivao „Veliki šejtan“, a Izrael – „Mali šejtan“.
Hamnei je ozbiljno naoružavao svoju vojsku i decenijama razvijao nuklearni program.
Njegova vladavina obeležena je stalnom represijom nad unutrašnjim protestima (2009, 2019, 2022–2023. – pokret „Žena, život, sloboda“), ali i preživljavanjem brojnih kriza. Brutalno je kažnjavao sve protivnike svog režima, stotine demonstranata je izgubilo živote. Hamnei je poginuo u 86. godini. Ostaje upamćen kao čovek koji je decenijama oblikovao Iran u teokratsku, zatvorenu i konfrontirajuću silu i vodio jednu najizolovanijih država u svetu.
Još uvek nema komentara.