Na Svetski dan borbe protiv raka, 4. februara, podsećamo na napretke u dijagnostici i lečenju malignih bolesti, uključujući rak dojke, koji je jedan od najčešćih karcinoma kod žena.
Rak dojke je vodeći malignitet kod žena. U 2022. godini registrovano je 4.489 novih slučajeva, a umrlo je 1.646 žena, dok je u Beogradu 2023. godine zabeleženo 568 novih dijagnoza i čak 529 smrtnih ishoda. Visoka stopa mortaliteta uglavnom je posledica kasnog otkrivanja bolesti.
Prema Svetskoj zdravstvenoj organizaciji, 30–50% slučajeva raka može se sprečiti zdravim životnim navikama, dok rana detekcija kroz redovne mamografske preglede može povećati šanse za izlečenje na preko 90%. Bez pojačane prevencije i skrininga, broj obolelih i umrlih od raka dojke u Srbiji može značajno da poraste do 2050. godine.
Među inovativnim alatima su genetski testovi, koji pomažu u proceni rizika od recidiva i odabiru optimalne terapije. Ovi testovi analiziraju aktivnost gena u tumorskom tkivu, pružajući dodatne informacije izvan standardnih patoloških analiza.
MammaPrint je genomski test koji ispituje aktivnost 70 specifičnih gena u tumorskom tkivu dojke. Cilj mu je da proceni rizik od ponovnog pojavljivanja raka, odnosno recidiva, u narednih 10 godina. Ovaj test se obično koristi kod pacijenata sa ranim stadijumom raka dojke.
BluePrint, s druge strane, predstavlja komplementarni test koji analizira 80 gena kako bi odredio molekularni subtip tumora. On klasifikuje rak dojke u četiri glavne kategorije: Luminal A, Luminal B, HER2 i Bazalni (trostruko negativni). Ova subtipizacija ide dalje od klasičnih testova, otkrivajući biološke karakteristike koje utiču na odgovor na terapiju.
Oba testa se izvode na uzorku tumora, koji se dobija biopsijom ili operacijom. Rezultati se kombinuju sa kliničkim faktorima, poput starosti pacijenta, veličine tumora i statusa limfnih čvorova, kako bi lekari doneli odluke o tretmanu.
Ključna prednost ovih testova je njihova jasna interpretacija, koja se razlikuje od nekih drugih genetskih analiza raka dojke.
U poređenju sa tradicionalnim metodama, kao što su patološki pregledi ili hormonski receptori, ovi testovi nude dubinsku genetsku analizu, smanjujući nepotrebnu upotrebu hemoterapije za oko 46% pacijenata sa klinički visokim rizikom, prema studiji MINDACT.
Cene ovih testova variraju po regionima i zavise od laboratorije, osiguranja i zemlje. U Evropi, MammaPrint obično košta oko 2.675 evra po testu, dok se u SAD-u kreće oko 4.200 dolara. BluePrint se često radi u kombinaciji sa MammaPrint-om, pa ukupni trošak može biti sličan ili nešto viši.
U Srbiji, gde su ovi testovi dostupni preko specijalizovanih laboratorija, cene nisu javno precizirane, ali može se predpostaviti da su slične evropskim, između 2.500 i 3.000 eura. Pojedine zemlje u Evropi, kao što su Nemačka ili Holandija, delimično refundiraju troškove, kroz zdravstveni sistem.
Testovi predstavljaju važan korak u personalizovanoj medicini, gde bolja dijagnostika može dovesti do efikasnijeg lečenja.
Oni nude vredne informacije za donošenje boljih odluka o lečenju raka dojke, ali su samo deo šire slagalice. Konsultacija sa onkologom i prevencija kroz redovne preglede ključni su u borbi protiv ove bolesti.
Još uvek nema komentara.